Latest News

Το Κουρδικό Ζήτημα ζητά απαντήσεις (το άθροισμά τους ως τώρα μηδέν)


Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Οι Κούρδοι θεωρούνται ένας αυτόνομος αυτόχθων λαός της μείζονος περιοχής της Μικράς Ασίας και της Μεσοποταμίας, ομιλούντες μία εξίσου αυτόνομη γλώσσα. Ως προς το ίδιο το Κουρδικό ζήτημα, οι ρίζες αυτού τοποθετούνται χρονολογικά στη μετάβαση από τον 19ο στον 20ο  αιώνα. Αυτό μοιραία συμπίπτει με τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Σουλτάνος θα μπορούσε να είναι επίσης γνωστός σαν ‘’ο πατέρας των Κούρδων’’, αν τους είχε εξοπλίσει με όπλα κι αν τους είχε εκπολιτίσει, όπως σκόπευε. Ωστόσο, το πιο δύσκολο κομμάτι αυτού του σχεδίου ήταν η απροθυμία του λαού να υπακούσει στις εντολές του Σουλτάνου. Η διστακτικότητα ενισχύθηκε αρκετά μετά την ανακάλυψη κοιτασμάτων και πετρελαιοπηγών.

Ο χρόνος αποσυναρμολογεί την Αυτοκρατορία,  λαοί που κάποτε ήταν μέρος της, τώρα ανεξαρτητοποιούνται, κι αν όχι, αυτονομούνται. Εκτός από τον Κουρδικό λαό. Κάποιοι ιστοριογράφοι το αποδίδουν στην έλλειψη ενός ενωμένου, δυναμικού μετώπου, με σκοπό να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, κυρίως λόγω της διαίρεσης σε φυλές, θρησκευτικές ομάδες και δυσκολιών πρόσβασης σε κέντρα λήψης αποφάσεων.




Έτος 1923 και ο Μουσταφά Κεμάλ κλέβει τις εντυπώσεις με την ηγετική φυσιογνωμία του, σκαρφαλώνοντας στην εξουσία, χωρίς να αφήνει στον Σουλτάνο κανένα έρεισμα πολιτικό, αλλά κυρίως λαϊκό. Το Κουρδιστάν είχε πια χωριστεί σε τέσσερα τμήματα και το 1925 ξεσπά εξέγερση στο ένα από αυτά: στο τουρκικό. Στόχος του κινήματος αυτού ήταν η ίδρυση ενός ανεξάρτητου πλέον Κουρδιστάν. Το κεμαλικό καθεστώς προέβαλε την εξέγερση ως θρησκευτική διαμάχη ανάμεσα σε αντικρουόμενα δόγματα. Το σημαντικότερο βέβαια γεγονός ήταν πως οι μεταρρυθμίσεις που ήθελε να επιβάλει η Άγκυρα δια νόμων εξέφραζαν την επιθυμία για διαγραφή της κουρδικής γλώσσας και κάθε κουρδικού πολιτισμικού στοιχείου. Παρόλο που το 1929 οι επαναστάτες των βουνών ύψωσαν την κουρδική σημαία, ένα χρόνο αργότερα και μέσα από τον ασφυκτικό κλοιό Τουρκίας, Σοβιετικής Ένωσης και Ιράν, η κουρδική εξέγερση καταδικάζεται σε αποτυχία.

Μάλιστα το 1931 εντονότερα, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα του Κεμάλ (CHP) εγκαθιστά μονοπώλιο εξουσίας. Στην πράξη, το κράτος επισήμως ανακηρύσσεται ως μονοκομματικό, παράλληλα κηρύσσοντας παράνομη κάθε αντιπολίτευση, με αποτέλεσμα κάθε δράση Κούρδων εθνικιστών να καταστέλλεται βιαίως. Στο πλαίσιο αυτό, ο κουρδικός εθνικισμός ειδώθηκε ως αντίδραση στον τουρκικό.

Οι κουρδικές βλέψεις βρίσκουν διέξοδο στο Δημοκρατικό Κόμμα (DP) στις εκλογές του 1950 κι αυτό όντως ήταν μια αντίδραση: αντίδραση στον αυταρχισμό του CHP. Το 1960, όμως, βρίσκει την Τουρκία να τελεί υπό πραξικόπημα του στρατού της. Φαίνεται αυτός να ενοχλείται από τη φιλελευθεροποίηση του DP κι αποφασίζει να συλλάβει 55 επιφανείς Κούρδους, μέλη του κουρδικού κόμματος. Επίσης, επιβάλλει νόμο που αλλάζει τα ονόματα χωριών με κουρδικό όνομα. Ο χρόνος κυλά και το 1967 ένα επιθετικά εθνικιστικό τουρκικό περιοδικό (το ‘’Otuken’’) δημοσίευσε δύο άρθρα με εξαιρετικά αντι-κουρδικές ιδέες που ανέφεραν ότι οι Κούρδοι ‘’πρέπει να κοκκινίζουν από ντροπή όταν μαθαίνουν για τις αλήθειες της φυλής τους’’ και ότι οι Κούρδοι πρέπει να φύγουν μακριά από την Τουρκία, συγκεκριμένα στέλνοντάς τους στην Κόλαση επειδή ‘’δουλεύουν μόνο για τον κουρδικό εθνικισμό’’.

Ζυμώσεις γίνονται όλα αυτά τα έτη, φέρνοντας στο προσκήνιο το PKK, που επίσημα δημιουργείται το 1977, οργανώνεται από τον επικεφαλής Αμπντουλάχ Οτζαλάν και αποκτά αμέσως πλήθος υποστηρικτών, υιοθετώντας ως τεκμήριο και ‘’λάβαρο’’ το ‘μονοπάτι της κουρδικής επανάστασης’, το οποίο θεωρούσε το τουρκικό ως καθεστώς αποικιοκράτη. Η τρομοκρατική του ενέργεια ξεκινά από το 1984, επετέθη όμως τόσο σε οικονομικούς στόχους και κρατικές εγκαταστάσεις, όσο και σε σχολεία, δασκάλους και ολόκληρες οικογένειες, θεωρώντας τους όλους ανεξαιρέτως ‘’υπαλλήλους’’ του τουρκικού αποικιοκρατικού καθεστώτος.

Το 1982 έφερε ένα νέο σύνταγμα, που επεδίωκε την ασφάλεια, ανεξαρτησία και ακεραιότητα του τουρκικού κράτους. Επιπλέον, έδωσε νέα πνοή στην τουρκική γλώσσα και ιστορία, κατονομάζοντας τους Κούρδους ως Τούρκους. Κι ενώ το 1989 ο πρόεδρος της χώρας Τουργκούτ Οζάλ δηλώνει πως κι ο ίδιος έχει κουρδικό αίμα, το 1991 απαγορεύεται εκ νέου η χρήση της κουρδικής γλώσσας. Το έτος 1991 ο Ισμέτ Ινονού καλεί σε αναγνώριση της πολιτιστικής ταυτότητας των Κούρδων πολιτών της Τουρκίας και ένα χρόνο αργότερα, το 1992, ο πρόεδρος Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ ανοιχτά ανακοινώνει πως αναγνωρίζει την πραγματικότητα μίας κουρδικής εθνικής παρουσίας στην Τουρκία. Άλλωστε 70 χρόνια πριν, ο ίδιος ο Μουσταφά Κεμάλ είχε ανοιχτά μιλήσει και τοποθετηθεί περί ‘κουρδικής ταυτότητας’. Άκρα αντίφαση χαρακτηρίζει τις κυβερνήσεις.

Παρά ταύτα, επισταμένως το TSD, τουρκικός φορέας που είχε αναλάβει τη διερεύνηση του κουρδικού ζητήματος, επί πολλά χρόνια –περίπου από το 1935 ως το 1999– αποφεύγει να αναγνωρίσει την ‘’κουρδικό στοιχείο’’ του ίδιου του ζητήματος, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο της ύπαρξής του στα τουρκική επικράτεια.

Πάνω από 20.000  οι νεκροί μεταξύ των ετών 1984 και 1995, ανάμεσα τους 5.014 πολίτες, από τις συρράξεις του ΡΚΚ με τις τουρκικές δυνάμεις ασφαλείας. Τον Φεβρουάριο του 1999 σαστισμένος ο ελληνικός λαός μαθαίνει πως στην ελληνική πρεσβεία στην Κένυα, ο Οτζαλάν –μετά από πολλές μετακινήσεις σε άλλες χώρες– έπεσε στα χέρια των τουρκικών αρχών και μεταφέρεται στην Τουρκία, με εμπλοκή της τότε ελληνικής κυβέρνησης και σε συνεργασία με τις ΗΠΑ. Η έκπληξη δεν προκαλείται παρά γιατί μόλις δύο μήνες πριν είχε υπογραφεί ψήφισμα με το οποίο καλείτο ο Οτζαλάν να έρθει στην Ελλάδα για να βρει άσυλο.

Ερχόμενοι στο σήμερα, παρατηρούμε πόσο το ζήτημα αυτό αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του τουρκικού κράτους.  Η κατάσταση των Κούρδων στα υπόλοιπα κράτη είναι αναλογικά καλύτερη. Τα βασικά τους πολιτιστικά δικαιώματα αναγνωρίζονται. Τη δεκαετία του 2000, ο Τούρκος τότε πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο(γ)άν αναγνωρίζει ότι το Κουρδικό πρόβλημα δεν μπορεί να επιλυθεί μόνο με στρατιωτικά μέσα. Αυτή του η δημόσια παραδοχή τον ώθησε σε ένα ‘’κουρδικό άνοιγμα’’, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται υποσχέσεις για μεταρρυθμίσεις προς όφελος των Κούρδων της Τουρκίας.

Το κουρδικό ζήτημα όμως έχει πια μεταλλαχθεί. Ως το 2015, ο κουρδικός λαός στην Τουρκία δεν ήταν ενωμένος. Χαρακτηριστικά οι πιο συντηρητικοί Κούρδοι ψήφιζουν ακόμη και υπέρ του Ερντογάν. Το 2015 ήταν κομβικό. Όλοι οι Κούρδοι στήριξαν το κουρδικό κόμμα HDP λόγω της στάσης της Τουρκίας έναντι των Κούρδων της Συρίας στο Κομπάνι. Έτσι, αφότου η Τουρκία άρχισε τις επιθέσεις κατά του ΡΚΚ, βρήκε απέναντί της σύσσωμο τον κουρδικό λαό, διακινδυνεύοντας να ξεκινήσει έναν πόλεμο με το σύνολο της κουρδικής κοινότητας. Η σύρραξη, από τη μία πλευρά, έχει μεταφερθεί στα αστικά κέντρα και έχει ως πρωταγωνιστή μία νεολαία που ρέπει προς τον ριζοσπαστισμό και δεν χειραγωγείται εύκολα για πολιτικούς συμβιβασμούς.
Οι Κούρδοι έχουν στήριξη και από τη Ρωσία. Μία συνάντηση του ηγέτη του HDP Σελαχατίν Ντεμίρτας με τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Λαβρόφ στη Μόσχα ήταν αποκαλυπτική αυτού, ακόμη και αν η Ρωσία διακηρύσσει διαρκώς ότι δεν εμπλέκεται στα εσωτερικά ζητήματα άλλων χωρών. Στο μεταξύ, το HDP επείγεται για διεθνοποίηση του προβλήματος. Η αιτία; Αφενός, αισθάνεται πίεση από το μαχητικό τμήμα του ΡΚΚ. Αφετέρου, από την εκλογική του βάση που επιθυμεί ειρηνικές λύσεις.

‘’Η πτώση της πόλης του Κομπανί και η κατάληψή της πόλης από τον ISIS θα αποτελέσει διπλή ήττα: για την αυτοδιάθεση του κουρδικού λαού και για τη συριακή επανάσταση. Ωστόσο δεν θα αποτελούσε το τέλος το δύο διαδικασιών’’, θα δηλώσει ο Οτζαλάν μέσα από τη φυλακή. Οι Κούρδοι της Τουρκίας βρίσκονται σε σύγχυση. Είναι εξοργισμένοι, καθώς η τουρκική κυβέρνηση αρνήθηκε να επέμβει για να σώσει το Κομπανί.

2016. Οι Κούρδοι είναι επιπλέον έξαλλοι με την πολιτική βία της κυβέρνησης που, άλλοτε κρυφά κι άλλοτε πασιφανώς, εκφράζεται μέσω της αστυνομικής βίας. Από το 2015 ο κουρδικός λαός είχε ξεπεράσει τα όρια της αντοχής του. Το αποκορύφωμα ήταν  η ανατριχιαστική στιγμή της δολοφονίας του γνωστού Κούρδου δικηγόρου και ακτιβιστή Ταχίρ Ελτσί στο Ντιγιάρμπακιρ της Τουρκίας, την ώρα που έκανε δηλώσεις στα ΜΜΕ. Κι ενώ ο Ερντογάν είχε εντείνει τις αντιδράσεις των Κούρδων, στις 16 Μαρτίου του 2016 σε αστυνομική επιχείρηση συλλαμβάνονται 8 δικηγόροι που προασπίζονται το κουρδικό ζήτημα. Ο πρόεδρος της Τουρκίας δηλώνει πως ‘’δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ ενός τρομοκράτη που κρατά όπλο και κάποιου που χρησιμοποιεί τη θέση του και ένα στυλό μέχρι του σημείου να στηρίζει την τρομοκρατία’’. Τα λάθη του Ερντογάν πολλά. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σχετικά με το Κουρδικό προκλήθηκαν στο μεγαλύτερο βαθμό από την δική του άκαμπτη στάση και πολιτική. Η τουρκική κυβέρνηση έναντι των Κούρδων εξέφραζε πια μόνο εχθρότητα. Εμπλέκει με τον τρόπο αυτό τη χώρα στον πόλεμο της Συρίας και τροφοδοτεί νέες εντάσεις μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον. Η διαμάχη με τους Κούρδους απειλεί, επίσης, να φέρει την Τουρκία σε ευθεία σύγκρουση και με τη Ρωσία, αποσταθεροποιώντας περαιτέρω την περιοχή. Η μακρόχρονη διαδικασία φαίνεται πως θα συνεχιστεί ως ότου κάποια πλευρά να υποχωρήσει.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Όμιλος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων - ΟΔΕΘ Designed by Templateism.com Copyright © 2014

Από το Blogger.