Latest News

Τουρκο-Δυτικές Σχέσεις Μετά την Απόπειρα Πραξικοπήματος


Στον απόηχο της τουρκικής απόπειρας πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου, τρία κατευθυντήρια αναλυτικά πλαίσια θα μπορούσαν να αποσαφηνίσουν τη σχέση της Τουρκίας με την Δύση. Το πρώτο αφορά τη θέση της Τουρκίας στο πλαίσιο του διεθνούς συστήματος, το δευτέρο σχετίζεται με την προσπάθεια πολιτικής αλλαγής στην Τουρκία, η τρίτη αφορά στα μέτρα που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση αυτής της προσπάθειας. Τα λάθη πολιτικής θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ της Τουρκίας και των διεθνών συμμάχων της.
 

Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, του Συμβουλίου της Ευρώπης, ιδρυτικό μέλος των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, όπως του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), και τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Συνεργασία (ΟΑΣΕ). Για σχεδόν δεκαεφτά χρόνια, η Τουρκία υπήρξε επίσης υποψήφια για πλήρη ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ολα αυτά σημαίνουν ότι η Τουρκία έχει βάσιμες προσδοκίες από τη Δύση γενικότερα και από την Ευρώπη ειδικότερα. Ακόμη και πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος, πολλοί Τούρκοι είχαν υποψιαστεί ότι η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν αναγνωρίσει αρκετά την Τουρκία ως αναπόσπαστο συνεργάτη. Η άνοδος του αντι-μουσουλμανικού συναισθήματος στη Δύση κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών και οι δηλώσεις στο παρελθόν και το παρόν από ανώτερους Ευρωπαίους ηγέτες που απορρίπτουν, a priori, ενδεχόμενη ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, χρησιμεύουν μόνο για να ενισχύσουν αυτή την αντίληψη. Αυτή η κακή συγκηρία, που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια πολλών ετών, ρίχνει μια σκιά πάνω από τις σχέσεις. Διαμάχες πάνω στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης, στη τουρκική επιθυμία να πραγματοποιεί ταξίδια χωρίς βίζα σε όλη την Ευρώπη, και οι μεγάλες διαφορές πολιτικής μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας για τη Συρία δεν έχουν φέρει τη Τουρκία με άλλες δυτικές πρωτεύουσες πιο κοντά.
 
Στον απόηχο της προσπάθειας να παραμερίσουν τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η ίδια του η κυβέρνηση μέσω μιας παράνομης και θανατηφόρας πολεμικής δράσης, η τουρκική κοινή γνώμη, τουλάχιστον όπως εκπροσωπείται στα μέσα ενημέρωσης και τις πολιτικές δηλώσεις, παραμένει πεπεισμένη ότι πολλοί στη Δύση είχαν ελπίδες να πετύχει το πραξικόπημα. Είναι εύλογο ότι κάποιοι δυτικοί πολιτικοί ήταν αμφίροποι για ένα πραξικόπημα, με πολλές διαμετρικές αντιθέσεις σε αυτό, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις που έγιναν μετά. Οι Τούρκοι έχουν ζητήσει από τους δυτικούς ηγέτες να επισκεφθούν την Τουρκία, και είναι πιθανή η σύγκριση στις δυτικές αντιδράσεις στην απόπειρα πραξικοπήματος με αυτές μετά από τις επιθέσεις το 2015 στο Παρίσι, όπου ένα μεγάλο κύμα διεθνών ηγετών κατέβηκε στη Γαλλία σε ένδειξη αλληλεγγύης. Με ορισμένες αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, όπως ο υπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Alan Duncan, λίγοι δυτικοί πολιτικοί  πέταξαν στην Άγκυρα ή Κωνσταντινούπολη για να δείξουν την αλληλεγγύη τους στην Τουρκία η οποία παραπαίει μετά από τις επιπτώσεις της απόπειρας πραξικοπήματος.
 
Περισσότεροι από 200 έχασαν την ζωή τους ως μέλη του τουρκικού στρατού που επιχείρησαν να καταλάβουν την εξουσία, μια προσπάθεια που ήταν εντελώς αντίθετη προς τη δημοκρατία, και η επιτυχία της οποίας θα είχε πιθανώς οδηγήσει σε σημαντική και μακροχρόνια βλάβη την Τουρκία. Τούρκοι πολίτες γενναία αντιμετώπισαν τους ένοπλους στρατιώτες όσο οι τουρκικοί πιλότοι στα τουρκικά αεροπλάνα βαμβάρδιζαν το κτίριο του κοινοβουλίου. Πολλοί Τούρκοι δυσανασχετούν για την αποτυχία των δυτικών ηγετών να εμφανιστούν κάνοντας μια κρίσιμη χειρονομία αλληλεγγύης με την αποστολή απεσταλμένων προς τη χώρα. Αποψη ορισμένων διαμορφωτών της κοινής γνώμης, απ’την άλλη, αν και δεν είναι πολιτικοί ηγέτες, στη Δύση,  αποφάνθηκαν ότι το πραξικόπημα θα έπρεπε να είχε πετύχει  κάτι που δεν βοήθησε τις καταστάσεις.
 
Λαμβάνοντας υπόψη τις εν δυνάμει καταστροφικές συνέπειες ενός επιτυχούς πραξικοπήματος για τους Τούρκους, την Τουρκία, την Ευρώπη και τη περιφερειακή σταθερότητα, η αποστολή ανώτερων Δυτικών απεσταλμένων – ιδίως αν ληφθεί υπόψη η προβληματική τουρκο-Δυτική σχέση – θα ήταν μια ενθαρρυντική συντροφικότητας.  Η αποτυχία να το πράξει είναι μια χαμένη ευκαιρία και δημιουργεί δυσκολίες καθώς οι δυτικοί ηγέτες συνεργάζονται με την Τουρκία σε διάφορα θέματα. Για το άμεσο μέλλον, πολλοί Τούρκοι θα συνεχίσουν να υποψιάζονται ότι η Δύση θα δεχόταν μια στρατιωτική ανατροπή της τουρκικής κυβέρνησης και θα ήταν σχετικά αδιάφορη για το κόστος μιας τέτοιας προσπάθειας στον κοινωνικό ιστό της Τουρκίας. Δυτικοί φορείς θα πρέπει να εργαστούν σκληρά για να πείσουν τους απλούς πολίτες της Τουρκίας για μία διαφορετική αντίληψη.
 
Στον απόηχο του αποτυχημένου πραξικοπήματος, η Τουρκία πιθανότατα θα ρίξει όλο το διπλωματικό βάρος της και θα επιμείνει σε δύο πράγματα: α) στη κατανόηση ότι η Τουρκία θα λάβει έκτακτα μέτρα, στη συνεργασία των ΗΠΑ για την έκδοση του Fethullah Gulen, (Tούρκος μουσουλμανικού θρησκεύματος ιεροκήρυκας που κατηγορείται από την Τουρκία για την ενορχήστρωση της απόπειρας πραξικοπήματος και ζει σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες). β) στη διεθνη συνεργασία για την εξουδετέρωση των εγχώριων και διεθνών θεσμικών οργάνων που συνδέονται με τον Gulen. Σε αυτό το σημείο, είναι δύσκολο να προβλεφθεί μια πλήρης ανάλυση σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Το γεγονός ότι η Δύση αντιτίθεται σε κάθε έκτακτο μέτρο που η Άγκυρα παίρνει, δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιδιαίτερα συνεπές. Αλλες δυτικές χώρες έχουν εμπλακεί σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για πολύ λιγότερο. Οι προσωρινοί περιορισμοί που επιβάλλονται από μία τουρκική κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα μπορούσε να μην είναι τόσο δύσκολο για τις δυτικές πρωτεύουσες να τους εκτιμήσουν.
 
Παρόλα αυτά, οργανώσεις πολιτικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων (όπως η Διεθνής Αμνηστία, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και οι Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα, μεταξύ άλλων) κριτικάρουν σωστά τα μέτρα της Άγκυρας, συμπεριλαμβανομένων το κλείσιμο διαφόρων θεσμικών οργάνων της κοινωνίας των πολιτών, θέτοντας υπό κράτηση χιλιάδες, και φέρεται να κάνουν κατάχρηση των κρατουμένων. Η πολιτική και κοινωνική υγεία της Τουρκίας θα εξαρτηθεί εν μέρει από την ικανότητα της κοινωνίας των πολιτών να κριτικάρει τις αρχές, ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας νόμιμης κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Ο κανόνας των παροχών του νόμου από τέτοια εξέταση και της αλληλεγγύης στην Τουρκία δεν συνεπάγεται την απάρνηση του εν λόγω ελέγχου. Όσον αφορά αυτούς τους ακτιβιστές και τις οργανώσεις ως εταίροι σε μια διαδικασία εδραίωσης της λογοδοσίας ωφελεί το κράτος δικαίου, και βοηθάει την Τουρκία να ενισχυθεί, και όχι να αποδυναμωθεί, από τέτοιες προσπάθειες.
Ο Gulen και η κίνησή του κατά πάσα πιθανότητα θα παραμείνουν ένα σημείο έντασης μεταξύ της Τουρκίας και των χωρών της Δύσης, όπου ο ίδιος και το κίνημά του είναι ενεργοί μέσω διαφόρων θεσμικών οργάνων. Όπως ακόμη, κανένα ευρωπαϊκό ή αμερικανικό πολιτικό κατεστημένο δεν συμφωνεί με τις αξιώσεις της Άγκυρας για Gulen, και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν υπάρχει περίπτωση να πραγματοποιηθεί η έκδοση χωρίς την παροχή αδιαμφισβήτητης απόδειξης της άμεσης ενοχής.
 
Μια πιθανή διέξοδος από το αδιέξοδο θα μπορούσε να είναι η συμμετοχή ενός διεθνούς οργανισμού που είναι σε θέση να διαιτητεύσει ένα ψήφισμα κάποιου είδους. Αυτό θα μπορούσε να είναι μία πορεία δράσης όπου η Τουρκία θα μπορούσε να ασκήσει πιέσεις για επιτυχία – αλλά θα μπορούσε επίσης να είναι πολύ δύσκολο να περάσει στο εσωτερικό της Τουρκίας. Ταυτόχρονα, η τουρκική κοινή γνώμη εμφανίζεται με συντριπτική πλειοψηφία υπέρ της άμεσης έκδοσης. Ένα συνεχιζόμενο αδιέξοδο σχετικά με το θέμα, χωρίς κάποιο είδος της διαδρομής για την επίλυση να αποτελεί καλό οιωνό, ιδιαίτερα κατά το σκηνικό των περιφερειακών προβλημάτων, όπου ο ρόλος της Τουρκίας είναι ζωτικής σημασίας.
 

Η απόπειρα πραξικοπήματος και τα επακόλουθά της εγείρουν κρίσιμα ερωτήματα για την Τουρκία και την σχέση της με τη Δύση. Ενώ τα σημεία διαφωνίας θα διαιωνίσουν ορισμένες εντάσεις, οι ΗΠΑ ειδικότερα και η υπόλοιπη Δύση γενικότερα και η Τουρκία μπορούν και πρέπει να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για να γεφυρωθεί το χάσμα στις διεθνείς σχέσεις τους. Ούτε η αντίληψη της Άγκυρας που ασχολείται με τον σφετερισμό, ούτε η αντίληψη της Δυτικής αναισθησίας στις σοβαρές απώλειες που η Τουρκία έχει ήδη υποστεί, θα βοηθήσουν εν προκειμένω. Ο μελλοντικός ρόλος της Τουρκίας στα πλαίσια της Δυτικής και Δυτικο-τουρκικής συνεργασίας έχει επηρεαστεί βαθιά – και θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν.                    

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Όμιλος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων - ΟΔΕΘ Designed by Templateism.com Copyright © 2014

Από το Blogger.