Latest News

Το πείραμα του Ισημερινού


του Ευάγγελου Δρέλλια

Τον φορτισμένο πολιτικά Μάιο του 2010 ο πρόεδρος του Ισημερινού Ραφαέλ Κορέα συναντήθηκε με τον Έλληνα ομόλογο του, Γεώργιο Παπανδρέου και τον συμβούλευσε να προχωρήσει σε στάση πληρωμών του χρέους έχοντας ο ίδιος κάνει το ίδιο στις 14 Δεκεμβρίου του 2008. Οκτώ χρόνια μετά, “ μπορεί άραγε η πλούσια ιστορική εμπειρία του Ισημερινού σχετικά με το χρέος του, να αποτελέσει εργαλείο πολιτικής για την διέξοδο της χώρας μας από το αυτοτροφοδοτούμενο τέλμα της κρίσης”;



Η παγίδα χρέους του Ισημερινού
Κατά την δικτατορία της δεκαετίας του 70, μέσα σε τρία χρόνια η χώρα του Ισημερινού χρεώθηκε πάνω από 3 δις δολάρια, ποσό τεράστιο για τα δεδομένα της. Από αυτά, το 1 δις προοριζόταν για στρατιωτικές δαπάνες,  άλλο 1 για έργα υποδομής που δεν ολοκληρώθηκαν και το υπόλοιπο για αποπληρωμή χρεών. Η εγγύηση του Ισημερινού ήταν το πετρέλαιο και προφανώς είχε αρκετό για να αποπληρώσει με αποτέλεσμα μια αθρόα εισαγωγή φτηνών κεφαλαίων από το Βορρά. Στην χώρα έφτασαν τόσο μεγάλα ποσά δολαρίων ώστε οι τράπεζες έλεγαν ότι πλέον δεν κατέχουν τοπικό νόμισμα αλλά δολάρια σε πολύ καλές τιμές. Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις και το κράτος δρώντας εντελώς ανεύθυνα έπεσαν στην παγίδα και όταν την δεκαετία του 80 τα επιτόκια ανέβηκαν κατακόρυφα, επήλθε τρομερό πλήγμα στην οικονομία. Το χρέος διογκώθηκε ενώ η τιμή του πετρελαίου έπεσε και το 1982 ο Ισημερινός δεν μπορούσε να το αποπληρώσει.

«Σωτήρια» παρέμβαση του ΔΝΤ
Το 1982 εμφανίστηκε στον Ισημερινό το ΔΝΤ, μια επιτροπή διαχείρισης χρέους που εκπροσωπούσε τράπεζες - πιστωτές από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, και θέλησε να υποδείξει στην κυβέρνηση τον τρόπο εξόφλησης του μη εξυπηρετούμενου χρέους. Αρχικά το ΔΝΤ όρισε την Κεντρική Τράπεζα του Ισημερινού ως τον μόνο οφειλέτη και μοναδικό διαπραγματευτή ( παρότι θεσμικά η Κεντρική Τράπεζα δεν χρεώνεται ποτέ) και εν συνεχεία υπαγόρευσε στις κρατικές αρχές να αναλάβουν τα ιδιωτικά χρέη των επιχειρήσεων ( δηλαδή μετακύλιση ιδιωτικού σε δημόσιο χρέος καθώς ήταν βέβαιο, πως επειδή πολλές επιχειρήσεις θα κήρυτταν πτώχευση λόγω της οξείας κρίσης τα ιδιωτικά τους χρέη δεν θα αποπληρώνονταν ). Επίσης εκκίνησε τις διαπραγματεύσεις του χρέους, μια φαύλη διαδικασία καθώς τα χρήματα που δανείζονταν το κράτος του Ισημερινού με την υπογραφή της Κεντρικής Τράπεζας του δεν κατέληγαν στην πραγματική οικονομία αλλά ξανά στην τράπεζα πιστωτή για αποπληρωμή χρέους. Το αποτέλεσμα ήταν το χρέος των 3 δις δολαρίων της δεκαετίας του 80 μέσα σε μια δεκαετία να αυξηθεί στα 12 δις μέσω μιας διαδικασίας συσσώρευσης για την αποπληρωμή παλαιών χρεών.

«Χρηματοοικονομικές Μηχανορραφίες»
Το 1992 οι πιστωτές αρνήθηκαν το αίτημα του Ισημερινού για παύση πληρωμής του χρέους και άσκησαν πιέσεις στην κυβέρνηση για υπογραφή «επιστολής πρόθεσης» μη διαγραφής του εσαεί. Ύστερα από δύο χρόνια εκδόθηκαν ομόλογα Brady, τα οποία επιβλήθηκαν από την Παγκόσμια Τράπεζα ως ένα μέσο μετατροπής των εγχώριων ομολόγων που είχαν χάσει την αξία τους σε ανανεωμένο χρέος. Έτσι με την μετατροπή αυτή το χρέος «αναστήθηκε». Έπειτα από τέσσερα χρόνια  όμως, οι πιστωτές ζήτησαν αναδιάρθρωση και μετάβαση από τα ομόλογα Brady στα παγκόσμια ομόλογα ( global bonds ) μετατρέποντας τα ομόλογα Brady σε ομόλογα των 12 και 30 ετών με υψηλότερο επιτόκιο.

Ο ρόλος του ΔΝΤ
Ο Ισημερινός αναγκάστηκε να υπογράψει την περίοδο εκείνη αρκετές συμβάσεις που απαιτούσαν άνοιγμα των αγορών, ιδιωτικοποιήσεις, μειώσεις μισθών, περιορισμούς των επιδομάτων και πάγωμα των συντάξεων. Το 2002 μάλιστα οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ υποχρέωσαν την κυβέρνηση του Ισημερινού να δημιουργήσει ένα ενιαίο ταμείο εσόδων από το πετρέλαιο, το οποίο θα λειτουργούσε ως εγγύηση για τις πιστώσεις που της δίνονταν. Παράλληλα προώθησαν νόμους για την απορρύθμιση του τοπικού οικονομικού συστήματος και την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών. Κορύφωση των ακραία νεοφιλελεύθερων «τομών» αποτέλεσε ο νόμος για τα ορυχεία ο οποίος εκχωρούσε το έδαφος στις πολυεθνικές επιχειρήσεις, ενώ επέτρεπε μεθόδους εξόρυξης που επηρέαζαν αρνητικά το περιβάλλον. Το ταμείο λοιπόν, αντί να προτείνει μέτρα αναδιάρθρωσης της οικονομίας, έλαβε σαφή θέση υπέρ της άκρατης ιδιωτικοποίησης υπέρ του κεφαλαίου, ενώ «επέβαλε» νόμους αφαίμαξης της οικονομίας του Ισημερινού και εκποίησης της περιουσίας του στο όνομα των επενδύσεων.

Αλλαγή πολιτικής
Όταν ο πρώην Υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης του Αλφρέδο Παλάσιο, Ραφαέλ Κορέα παραιτήθηκε λόγω των ωμών εκβιασμών που δέχονταν η κυβέρνηση από τους πιστωτές (άρνηση της Παγκόσμιας Τράπεζας συνέχισης καταβολής δανείου), οι δημοσκοπήσεις έδειχναν πως θεωρούνταν από τον κόσμο ο πιο αξιόπιστος αξιωματούχος για να αναλάβει την διακυβέρνηση την χώρας. Έτσι, βγαίνοντας νικητής στις εκλογές του 2006 έθεσε σε εφαρμογή το ανατρεπτικό πρόγραμμα του αποκηρύσσοντας την εφαρμοζόμενη πολιτική. Το πρώτο που έκανε ήταν να απελάσει τον εκπρόσωπο της Παγκόσμιας Τράπεζας από τον Ισημερινό και να καλέσει το ΔΝΤ για επαναδιαπραγμάτευση του χρέους. Παράλληλα ξεκίνησε η διαδικασία διεθνούς λογιστικού ελέγχου του χρέους με την συγκρότηση διακομματικής επιτροπής υπό του γενικού εισαγγελέα της χώρας με συμμετοχή ενός ανώτερου κληρικού και ξένων οικονομολόγων και νομικών αυξημένου κύρους. Μετά από έναν χρόνο εργασιών, το πόρισμα της επιτροπής λογιστικού ελέγχου συνιστούσε στην κυβέρνηση να κηρύξει στάση πληρωμών για 3,2 δις δολάρια εξωτερικού χρέους που αφορούσε global bonds και κηρύσσονταν παράνομο. Έτσι ο Κορέα ακολουθώντας την σύσταση της επιτροπής, επικαλούμενος συγκεκριμένες σκανδαλώδεις συμβάσεις κήρυξε τον Δεκέμβρη του 2008 στάση πληρωμών απευθυνόμενος στην γενική συνέλευση του ΟΗΕ.

Μετά την στάση πληρωμών..
Η στάση πληρωμών επέφερε αναταράξεις στις διεθνείς αγορές καθώς οι κάτοχοι χρέους του Ισημερινού άρχισαν πυρετωδώς να πωλούν τα ομόλογά τους σε πολύ χαμηλές τιμές. Και τότε η κυβέρνηση με μια «ιδιοφυή» κίνηση, ξεκίνησε μυστικά να τα αγοράζει προτείνοντας στους κατόχους τους, να τους καταβάλλει το 30% της αξίας τους, ανακτώντας μεγάλο μέρος του χρέους, περίπου 3 δις δολάρια. Έτσι με 800 εκατομμύρια δολάρια κατάφερε να αγοράσει ομόλογα αξίας 3 δις, ένα σημαντικό επίτευγμα, καθώς η εξοικονόμηση της έδωσε την δυνατότητα για ριζική αναθεώρηση του οικονομικού προσανατολισμού της χώρας. Ο Ισημερινός αποκλείσθηκε προφανώς από τις «αδηφάγες» αγορές, σύναψε όμως διμερείς συμφωνίες δανεισμού κυρίως με την Κίνα με αντάλλαγμα τις εξαγωγές πετρελαίου και την χρηματοδότηση του υδροηλεκτρικού δικτύου. Τα οξύτατα προβλήματα της φτώχειας βέβαια, σαφώς δεν επιλύθηκαν εξ ολοκλήρου, αλλά η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 4.5% τα δύο πρώτα έτη διακυβέρνησης του Κορέα με αυξημένο πολύ τον προϋπολογισμό για κρατικές δαπάνες και κυρίως για την παιδεία και την υγεία.

Αναλογία με την Ελλάδα του σήμερα
Είναι γεγονός πως η ελληνική οικονομία έχει σχετικά σταθεροποιηθεί ήδη από το 2014, όταν τελείωσε η οξεία φάση της κρίσης. Η σταθεροποίηση όμως αυτή δεν αποτελεί δείγμα ανάκαμψης καθώς η εσωτερική υποτίμηση, οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης και οι παροδικές υφέσεις έχουν νεκρώσει την οικονομία. Κι αυτό γιατί; Διότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια αυτοτροφοδοτούμενη δίνη που ανακυκλώνει την κρίση λαμβάνοντας «αενάως» χρήματα για να αποπληρώνει παλαιά χρέη τα οποία όλο και διογκώνονται, όπως ακριβώς και ο Ισημερινός. Αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα μεταφράζεται ως «οικονομικός παραλογισμός» πέρα από κάθε ιδεολογία , μια τιμωρητική διάθεση που επιβεβαιώνει την άποψη περί ακαμάτηδων ανθρώπων που έφαγαν τα λεφτά σε ποτά και σε γυναίκες… Μήπως η ιστορία του Ισημερινού μπορεί να μας δώσει πολύτιμα «μαθήματα» για την πορείας μας; Σε κάθε περίπτωση δεν ήμουν ποτέ υποστηρικτής του «There Is No Alternative».
Δρέλλιας Ευάγγελος

Πηγές
1. Stanley Fischer (2000): “Ecuador and the International Monetary Fund”

2. Financial Times(2008): “Ecuador hints at default over 'illegitimate' debt”

Available at:  http://www.ft.com/cms/s/0/a863e3e8-b510-11dd-b780-0000779fd18c.html?ft_site=falcon&desktop=true#axzz4iIo5drVF


4. International Monetary Fund (2015): THE FUND'S LENDING FRAMEWORK AND SOVEREIGN DEBT
5. BBC (2011): “What is Debt Reprofiling?”

6. Intergovernmental Group of Twenty-Four on International Monetary Affairs and Development-G24(2015): “Sovereign Debt Restructuring: Current Challenges, Future Pathways

7.Πανεπιστήμιο Πειραιώς-Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής(Γκίκας Χαρδούβελης): “Brandy Bonds”
8.Trading  Economics (2016)

9.Reuters(2007): “Ecuador's Correa says to renegotiate debt in 2008”

10. The Economist (2009): “Ecuador's winning strategy”

11. Centre for Economic Policy Research (2017): “Decade of Reform: Ecuador’s Macroeconomic Policies, Institutional Changes, and Results”

Available at: http://cepr.net/images/stories/reports/ecuador-2017-02.pdf



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Όμιλος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων - ΟΔΕΘ Designed by Templateism.com Copyright © 2014

Από το Blogger.