Latest News

Δυνητικό ΑΕΠ: Ζούσε η Ελλάδα πέρα από τις δυνατότητές της; Επιπτώσεις στο σήμερα


του Γιάννη Κρόμπα

Από την απαρχή της ελληνικής  οικονομικής κρίσης ως σήμερα, ένα από τα αίτια που προβάλλεται ως  βασικό για τα όσα διαδραματίστηκαν  την τελευταία δεκαετία είναι το γεγονός πως η χώρα έζησε πέρα από τις δυνατότητές της.
Στηρίχτηκε όμως ολόκληρο το παραγωγικό μοντέλο της χώρας σε δανεικά; Ήταν τα δανεικά, αυτά καθαυτά, που έφεραν την κατάρρευση ή θα μπορούσε το αφήγημα να είχε εξελιχθεί διαφορετικά;
Την απάντηση μας τη δίνει το παρακάτω διάγραμμα[1], που παρουσιάζει το ΑΕΠ σε σταθερές τιμές (του 2010) και το Δυνητικό ΑΕΠ, το τι θα μπορούσε η χώρα να παράγει, αν η οικονομία βρισκόταν σε αυτό που οι οικονομολόγοι ονομάζουν πλήρη απασχόληση. Όταν, δηλαδή, ο εξοπλισμός δουλεύει σε κανονικό (όχι εξοντωτικό) ρυθμό και η ανεργία είναι σε χαμηλά επίπεδα (στο φυσικό επίπεδό της).


Όπως βλέπουμε στο διάγραμμα, το ελληνικό ΑΕΠ από το 2003-4 και μετά έχει αρχίσει να ξεπερνά κατά πολύ το Δυνητικό ΑΕΠ. Αυτό σημαίνει πως τα δανεικά κεφάλαια  χρησιμοποιήθηκαν όντως για τη χρηματοδότηση της κατανάλωσης παρά για την ανάπτυξη των υποδομών της οικονομίας. Το γεγονός αυτό, η αύξηση δηλαδή της ζήτησης χωρίς οι παραγωγικές δυνατότητες να ακολουθούν, οδηγούσε στην εντατικοποίηση της παραγωγής, ώστε αυτή να ανταποκριθεί στη ζήτηση. Με αυτόν τον τρόπο, η εν λόγω εντατικοποίηση της παραγωγής οδηγούσε σε αύξηση της ζήτησης εργασίας και μετέπειτα των μισθών.



Όταν μετά τα γεγονότα του 2008 ο δανεισμός για την Ελλάδα έπαψε να είναι επιλογή, η οικονομία ξεκίνησε να επιστρέφει στην ισορροπία της ( όσοι έχουν ασχοληθεί με την επιστήμη των οικονομικών γνωρίζουν πως τα διάφορα οικονομικά μεγέθη τείνουν να επιστρέφουν στο σημείο ισορροπίας τους). Ωστόσο, λόγω της υπο-επένδυσης και της επιδείνωσης όλων των παραγόντων που επηρεάζουν το Δυνητικό ΑΕΠ (ποιότητα και ποσότητα εργατικού δυναμικού και κεφαλαίου, ποιότητα και αποτελεσματικότητα Κράτους και θεσμών, κ.α.) η ισορροπία αυτή διαμορφώνεται όλο και χαμηλότερα, επιβεβαιώνοντας κάτι που μπορούσαμε να μαντέψουμε διαισθητικά:
Πως όσα διαδραματίστηκαν στην ελληνική οικονομία δεν είναι μία απλή διακύμανση του οικονομικού κύκλου, αλλά διαρθρωτική ζημιά μόνιμου χαρακτήρα. 
Σε τι όμως είναι χρήσιμη αυτή η ανάλυση; Και γιατί το ΑΕΠ, αφού οι οικονομικές μεταβλητές τείνουν να επιστρέφουν στην ισορροπία, τώρα βρίσκεται σε επίπεδο χαμηλότερο αυτής;
Την απάντηση την αντλούμε από τη θεωρία των πραγματικών οικονομικών κύκλων (RBC theory), σύμφωνα με την οποία η οικονομία είναι υπό συνεχή σοκ (θετικά ή αρνητικά), που την απομακρύνουν από το επίπεδο ισορροπίας. Τα σοκ αυτά δεν επηρεάζουν την οικονομία μόνο την περίοδο που λαμβάνουν χώρα, αλλά έχουν και μία ολοένα φθίνουσα επιρροή στις μελλοντικές περιόδους. Η επιδότηση της κατανάλωσης μέσω δανεικών λειτουργούσε ως ένα «θετικό σοκ» τη δεκαετία του 2000. Όμως τα αρνητικά σοκ στην οικονομία από το 2009 κι έπειτα ήταν τόσο ισχυρά που οδήγησαν το ΑΕΠ κάτω από το επίπεδο ισορροπίας παρά την επιρροή των παρελθόντων θετικών σοκ.
Από αυτά βγάζουμε τα εξής συμπεράσματα:
Αν και η κρίση ξεκινά το 2009, η οικονομία περνά κάτω από το επίπεδο ισορροπίας το 2011. Αυτά τα τρία χρόνια η οικονομία θα μπορούσε να σταθεροποιηθεί πολύ πιο εύκολα απ’ ότι τώρα που βρίσκεται στον "απόηχο" αρνητικών σοκ. Όσο περνά ο καιρός η επιστροφή στην κανονικότητα θα είναι ολοένα και πιο δύσκολη.
Η οικονομία (Πραγματικό ΑΕΠ) φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί από το 2013 κι έπειτα και το παραγωγικό κενό κλείνει. Ωστόσο, αυτό γίνεται λόγω της μείωσης του Δυνητικού ΑΕΠ, δείχνοντας πως οι δυνατότητες της οικονομίας «πεθαίνουν» χρόνο με το χρόνο, κι ας καταγράφουν μία μικρή ανάκαμψη οι δείκτες της ΕΛΣΤΑΤ.
Λαμβάνοντας, λοιπόν, υπ’ όψιν πως η Ελλάδα είναι από τις πιο γερασμένες χώρες του κόσμου, με τους καλύτερους του εργατικού δυναμικού της εκτός αυτής, με λίγες επενδύσεις και με δυσκολία μεταρρύθμισης της οικονομίας της, τότε μπορούμε να θεωρήσουμε πως το πρόβλημα που φαίνεται στο παραπάνω διάγραμμα πολύ δύσκολα θα αντιμετωπιστεί.

Κρόμπας Γιάννης





[1]
            Πηγή: AMECO Database, European Commission

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Όμιλος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων - ΟΔΕΘ Designed by Templateism.com Copyright © 2014

Από το Blogger.