Latest News

Δημόσιο Χρέος, Διεθνείς Οργανισμοί και Οικονομική Ευημερία

Κατά τη τελευταία δεκαετία του προηγούμενου αιώνα η εικόνα για τις περισσότερες χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου ήταν η εξής: Στη προσπάθεια τους να μεταπηδήσουν από τη πρωτογενή παραγωγή στη βιομηχανία δανείζονταν σε ξένο νόμισμα (κυρίως δολάριο). Στη συνέχεια με τα δανεικά κεφάλαια αγοράζονταν και εισάγονταν εξοπλισμός που θα εξυπηρετούσε την εν λόγω μετάβαση της παραγωγής. 



Ωστόσο, ο εξοπλισμός ήταν ακριβός ενώ  τα εξαγόμενα προϊόντα φθηνά, είτε γιατί ήταν υποτιμημένα σε εγχώριο νόμισμα, είτε γιατί ήταν πρώτες ύλες. Για να αντιμετωπιστεί το κενό αυτό στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών η χώρα έπρεπε ή να προσελκύσει ξένες επενδύσεις ή να καταφύγει εκ νέου σε δανεισμό. Έτσι, πολλές χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου τις δεκαετίες του 1980 και 1990 κατέφυγαν στο ΔΝΤ ώστε να σπάσουν τον φαύλο κύκλο του χρέους.

Το ΔΝΤ για να αντιμετωπίσει την κρίση, εκείνη την περίοδο λειτούργησε με την λογική της χρηματοδότησης του χρέους, ως ότου οι επενδύσεις αποφέρουν καρπούς και ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ μειωθεί. Κάτι που θα σήμαινε, πως πλέον το χρέος θα μπορούσε να εξυπηρετηθεί από  την εκάστοτε χώρα.

Ωστόσο, οι πολιτικές που το Ταμείο ζητούσε ως αντάλλαγμα δεν είχαν την αναμενόμενη απόδοση, ενώ πλέον είχε φανεί πως δε γινόταν οι χώρες να διαθέτουν ένα μεγάλο μέρος του ΑΕΠ τους για την αποπληρωμή δημοσίου χρέους και να βελτιώνουν την οικονομική ευημερία τους.

Έτσι, κάτω και από διεθνείς πιέσεις, το 1996 ξεκινά η HIPC Initiative. Μία πρωτοβουλία διαγραφής μεγάλου μέρους του χρέους των Χωρών του λεγόμενου αναπτυσσόμενου κόσμου. Πράγματι, αναδιαρθρώθηκε το χρέος 36 χωρών, με διαγραφή τότε του μισού χρέους σε όρους παρούσας αξίας, ενώ το κόστος για τους ιδιώτες - πιστωτές έφτασε τα 75 περίπου δις. Δολάρια ( σε τιμές 2014).


Τα στοιχεία του παρακάτω πίνακα είναι ενδεικτικά για την επιτυχία του προγράμματος:


(
Πηγή: IMF.org, “Heavily Indebted Poor Countries (HIPC) Initiative and Multilateral Debt Relief  Initiative (MDRI) – Statistical Update”, March 2016)

Ενώ στο παρακάτω πίνακα βλέπουμε τις χώρες που συμμετείχαν στη σχετική πρωτοβουλία:



Το παραπάνω πρόγραμμα, μαζί με άλλα ( Poverty Reduction and Growth Fund, Policy Support Instrument κ.α.) έθεσαν τις βάσεις για βελτίωση του επιπέδου ζωής των πολιτών των χωρών του Τρίτου Κόσμου και για την προσπάθεια επίτευξης  των Millenium Goals ( εξάλειψη ακραίας φτώχειας, μείωση παιδικής θνησιμότητας, επιδημιών και επίτευξη παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης μεταξύ άλλων).
Και ενώ, η δυνατότητα πρόσβασης των χωρών του αναπτυσσόμενου κόσμου σε χρηματαγορές  θα μπορούσε να είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για την επίτευξη των στόχων αυτών, μάλλον έχει συμβάλλει στο αντίθετο.

Τις δεκαετίες του 1980 και 1990, η Παγκόσμια Τράπεζα και το Δ.Ν.Τ. αντιμετώπισαν κριτική για την κατάσταση που επικρατούσε, σχετικά με τη διαφανή λειτουργία των κυβερνήσεων, με τις οποίες διαπραγματεύονταν έκτακτα δάνεια ή προγράμματα βοήθειας. Υπήρξαν φορές που δημόσια έσοδα των χωρών κατέληγαν σε προσωπικούς λογαριασμούς σε διάφορα τραπεζικά ιδρύματα του ανεπτυγμένου κόσμου, δημιουργώντας έτσι την ανάγκη για πρόσθετη στήριξη από το Δ.Ν.Τ. Το βάρος της ανάγκης αυτής το επωμίζονταν οι πολίτες, επιβραβεύοντας κατά μία έννοια τους παρανομούντες. Επιπλέον, μόλις τo 2005 (Baker), η Παγκόσμια Τράπεζα υπολόγισε πως το 20% με 40%   των χρημάτων, που διατίθενται κάθε χρόνο για ανάπτυξη, υφαρπάζεται από υψηλόβαθμα στελέχη, καταλήγοντας συνήθως σε υπεράκτιους λογαριασμούς τους.

Το γεγονός πως η σχέση χρέους και οικονομικής ανάπτυξης διαταράσσεται όταν υπάρχει αυξημένη διαφθορά εντοπίζεται και εμπειρικά. Σε ένα πάνελ 72 χωρών για την περίοδο 1970-2005 όπου εξετάστηκε η σχέση μεταξύ του λόγου Χρέους  με τη διαφάνεια στη διοίκηση δείχνει πως τα μεγέθη συσχετίζονται. Συγκεκριμένα, στις χώρες με χαμηλή διαφθορά, τόσο οι μεταβλητές καλής διακυβέρνησης που σχετίζονταν θετικά με τον λόγο χρέους προς ανάπτυξη όσο και αυτές που σχετίζονταν αρνητικά, ήταν στατιστικά σημαντικές. Επιπλέον, στις χώρες με υψηλή διαφθορά, μόνον οι μεταβλητές που σχετίζονταν αρνητικά με τον λόγο χρέους προς ανάπτυξη ήταν στατιστικά σημαντικές. Όσον αφορά στην HIPC, έδειξε πως η ελάφρυνση του χρέους σε χώρες, όπου η διαφθορά είναι υψηλή, δεν είναι αρκετή για να μειώσει την επίδραση του χρέους στην ανάπτυξη.

Τέλος, οι χώρες χωρίς διαφθορά φαίνεται να μπορούν να αντέξουν ένα μεγαλύτερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, πριν αυτό αρχίσει να επιδρά αρνητικά στην ανάπτυξη. ( Jalles 2011, Journal of Economic Development).

Το κακό είναι πως, τουλάχιστον την τελευταία δεκαετία, οι δείκτες που δείχνουν την καταπολέμηση της διαφθοράς έχουν μείνει σχεδόν αμετάβλητοι, υπονομεύοντας έτσι την διεθνή οικονομική ευημερία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Όμιλος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων - ΟΔΕΘ Designed by Templateism.com Copyright © 2014

Από το Blogger.