Latest News

Η διάσπαση του Ισλαμικού Κράτους, η εξάπλωσή του στην Αφρική και οι κίνδυνοι για την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια

Η διάσπαση του Ισλαμικού Κράτους, η εξάπλωσή του στην Αφρική και οι κίνδυνοι για την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια.

γράφει η Μαρία Κόκκαλη



Το Ισλαμικό Κράτος, γνωστό ως ISIS/ISIL ( Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και του Λεβάντε), είναι μια τζιχαντιστική τρομοκρατική οργάνωση στο Ιράκ και την Συρία. Ιδρυόμενο μετά την επέμβαση των Η.Π.Α στο Ιράκ, το Ισλαμικό Κράτος εκμεταλλεύτηκε την εχθρότητα των Σουνιτών και των Σιιτών στη χώρα, στρατολογώντας τους πρώτους εναντίον της σιιτικής πλειοψηφίας, των Αμερικανικών δυνάμεων και των δυνάμεων του Συνασπισμού.   Πρόκειται για μια αίρεση των Χαριζιτών, αποτελούμενη κυρίως από Σουνίτες φονταμενταλιστές, που αποσκοπεί στην διάδοση του Ισλάμ μέσω της βίας και την υποταγή των αλλόθρησκων στο λόγο του κορανίου.

Η εμφάνιση του ISIS έχει ριζικά μεταβάλλει την ισορροπία ισχύος και την πολιτική δυναμική στην περιοχή. Ωστόσο, για να την ανάλυση του παρόντος και την εκτίμηση του μέλλοντος, θα πρέπει αρχικά να κατανοήσουμε την ιστορική του πορεία. 

Το 2004, ο Ιορδανός Ισλαμιστής Abu Musab al-Zarqawi, επηρεασμένος από τη ρητορική του Saddam Hussein,  ιδρύει το παρακλάδι της Αλ-Κάιντα στο Ιράκ (AQI). Όταν, το 2006, ο ιδρυτής της οργάνωσης πεθαίνει από αεροπορική επιδρομή των ΗΠΑ, τον διαδέχεται ο Αιγύπτιος Abu Ayyub al-Masri, ο οποίος ανακοινώνει την ίδρυση του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ (ISI). Ο al-Masri δολοφονείται το 2010, δίνοντας την ευκαιρία στον φιλόδοξο  Abu Bakr al-Baghdadi να ανέλθει στην εξουσία.
Το διάστημα 2011-2016, η οργάνωση υπό την ηγεσία του Μπαγκάντι γνώρισε μεγάλη ακμή.  Παράλληλα, η αραβική άνοιξη του 2011 άνοιξε το δρόμο για επέκταση του ISI στη Συρία με την απορρόφηση  της Αλ-Νούσρα (αργότερα ήρθε σε ρήξη με το ISIS). Οι πολυάριθμες τρομοκρατικές επιθέσεις του Ισλαμικού Κράτους εξαπέλυσαν ένα νέο κύμα φόβου στη Δύση. Επιπλέον, πολλές τρομοκρατικές οργανώσεις σε άλλες περιοχές του κόσμου έχουν δηλώσει πίστη στο ISIS, όπως η Μπόκο Χαράμ στη Βόρεια Νιγηρία, οι Ταλιμπάν, η Ανσάρ αλ-Σαρία και η Αμπού Σαγιάφ στις Φιλιππίνες.
Μέχρι το 2014, το ISIS κατέλαβε τη Μοσούλη από το Ιράκ, ενώ από τη Συρία τις πόλεις Ράκκα και Ντείρ αζ Ζορ, αψηφώντας έτσι τα σύνορα των δύο χωρών  και υλοποιώντας το όνειρο της κήρυξης ενός Χαλιφάτου του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ και τη Συρία τον Ιούνιο του 2014.
Ωστόσο, η ταχεία ακμή του Ισλαμικού Κράτους προμηνύει και την ανάλογη παρακμή του. Το 2017 σηματοδοτεί τη χρονολογία διάσπασης του ISIS, με αποκορύφωμα την ανακατάληψη της Μοσούλης τον Ιούνιο και τον θάνατο του ηγέτη του Άμπου Μπακρ αλ Μπαγκντάντι τον Ιούλιο. Στις 9 Δεκεμβρίου του 2017 ο Πρωθυπουργός του Ιράκ  Χάιντερ Αλ Αμπάντι ανακοίνωσε την πλήρη ανάκτηση των ιρακινών εδαφών από το Ι.Κ.
Η πτώση του Ισλαμικού Κράτους δεν σημαίνει τη νίκη του Δυτικού κόσμου έναντι της τρομοκρατίας. Αντιθέτως, νέο πεδίο δράσης του φαίνεται να είναι η Αφρική, μία ήπειρος με έντονη παρουσία ισλαμικών οργανώσεων τα τελευταία χρόνια. Μετά τις τεράστιες εδαφικές απώλειες στη Συρία και το Ιράκ, το “Χαλιφάτο” αναζητά καταφύγιο στην πολυτάραχη αυτή ήπειρο, στο Βόρειο τμήμα της και στην Περιοχή του Σαχέλ. Παράλληλα, η Αλ-Κάιντα επιχειρεί να διευρύνει τις συμμαχίες της και το πεδίο των επιχειρήσεων της στην Υποσαχάρια Αφρική, καθιστώντας το Βόρειο τμήμα της ηπείρου ως το νέο πεδίο μάχης εναντίον της τρομοκρατίας. Αξίζει να σημειωθεί πως ο Μπαγκντάντι, στα τέλη του 2016, ανακοίνωσε την μερική μετατόπιση πόρων, των ΜΜΕ και τμήματος της ηγεσίας στην Αφρική, ενώ παράλληλα το προπαγανδιστικό περιοδικό του ISISDabiq” έκανε αναφορά στις περιοχές της ηπείρου που θεωρεί ότι συμπεριλαμβάνονται στο Χαλιφάτο. Πιο συγκεκριμένα, η Βόρειος Αφρική θα αποτελεί την επαρχία Maghreb, η περιοχή που περιλαμβάνει το Σουδάν, τον Τσαντ και την Αίγυπτο την επαρχία της Alkinaana και η περιοχή που περιλαμβάνει την Ερυθραία, την Κένυα, την Ουγκάντα, τη Σομαλία και την Αιθιοπία  θα συνιστά την επαρχία Habasha. Συνεπώς, η παρουσία του ISIS στην Αφρική αποτελεί ρόλο-κλειδί στην εγκαθίδρυση ενός παγκόσμιου Χαλιφάτου, ενώ οι πολιτικές εντάσεις καθιστούν ευκολότερη την εισροή του.


Τα τελευταία χρόνια, οι κλιμακούμενες τρομοκρατικές επιθέσεις στην ήπειρο οφείλονται στην εμφάνιση ενός μεγάλου αριθμού τρομοκρατικών οργανώσεων, πολλών εκ των οποίων έχουν δηλώσει την υποταγή τους στο ISIS. Μεταξύ αυτών, όπως προαναφέρθηκε, είναι η Μπόκο Χαράμ, τα παρακλάδια του Χαλιφάτου στην Τυνησία και την Λιβύη και το «Κράτος του Σινά». Αναλυτικότερα, η στενά συνδεδεμένη με το ISIS Μπόκο Χαράμ, η εξτρεμιστική οργάνωση  που δραστηριοποιείται κυρίως στη Νιγηρία  και τη Δυτική Αφρική και η “αδελφή” της Αλ Σαμπάμπ της Σομαλίας σπέρνουν τον τρόμο στην Αφρική και την Ευρώπη. Οι οργανώσεις αυτές δραστηριοποιούνται κυρίως σε περιοχές πλούσιες σε πετρέλαιο, εκμεταλλευόμενες τους φυσικούς πόρους για τη χρηματοδότηση των επιθέσεων.  Παράλληλα, η Νιγηριανή Μπόκο Χαράμ έχει χαρακτηριστεί ως «η πιο φονική τρομοκρατική οργάνωση στον πλανήτη» καθώς ο αριθμός των θυμάτων της ξεπερνάει τα 1000 την τελευταία διετία.   
Υπό το φόβο της τρομοκρατίας, οι Ευρωπαϊκές χώρες έχουν λάβει δρακόντεια μέτρα για την προστασία των πολιτών τους. Η διάσπαση του ISIS οδήγησε πολλούς αγωνιστές του, δεύτερης και τρίτης γενιάς μετανάστες σε ευρωπαϊκές χώρες, να γυρίσουν στις πατρίδες τους. Ωστόσο, η εμπειρία τους στην οργάνωση τους καθιστά απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Σύμφωνα με έρευνες, επιθέσεις από τρομοκράτες με εμπειρία και εκπαίδευση έχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας σε σχέση με ερασιτέχνες εξτρεμιστές. Σημαντικό παράδειγμα αποτελεί η επίθεση στο Μπατακλάν το 2015 με 89 νεκρούς από τρομοκράτες με εμπειρία στη Συρία. Με βάση αυτό το γεγονός, ο κίνδυνος στην Ευρώπη έχει χτυπήσει κόκκινο, τώρα που οι πολεμιστές επιστρέφουν. 
Τον Οκτώβριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε ένα νέο πακέτο μέτρων για την ενίσχυση της ασφάλειας. Το πακέτο αυτό περιλαμβάνει μέτρα για:
·       Την προστασία των δημόσιων χώρων
·       Τη στέρηση πρόσβασης των τρομοκρατών από μέσα διεξαγωγής των επιθέσεων
·       Την ενίσχυση της εξωτερικής δράσης της ΕΕ έναντι στην τρομοκρατία
Επιπλέον αποφάσεις:
·       Κοινή θέση του Συμβουλίου 2001/931/ΚΕΠΠΑ, της 27ης Δεκεμβρίου 2001, για την εφαρμογή ειδικών μέτρων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
·       Οδηγία (ΕΕ) 2016/681 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, σχετικά με τη χρήση των δεδομένων που περιέχονται στις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR) για την πρόληψη, ανίχνευση, διερεύνηση και δίωξη τρομοκρατικών και σοβαρών εγκλημάτων

            Μία επικείμενη ίδρυση του Χαλιφάτου στην Αφρική έχει επαγρυπνήσει τα κράτη της Δύσης, καθώς η εκμετάλλευση της εύθραυστης κατάστασης από τρομοκρατικές οργανώσεις πυροδοτεί ένα νέο κύμα φόβου και ανασφάλειας. Η αναβίωση του ISIS και η ενδυνάμωση των ήδη επικίνδυνων εξτρεμιστικών ομάδων ενδέχεται όχι μόνο να επιδεινώσει την κατάσταση στην Αφρική, αλλά και να πολλαπλασιάσει τα πολυάριθμα τρομοκρατικά χτυπήματα στη Δύση.  Ως απάντηση στην αφρικανική απειλή, τον τελευταίο χρόνο οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Γερμανία και άλλες δυτικές χώρες έχουν ενισχύσει τις αντιτρομοκρατικές προσπάθειες στην ήπειρο με την τοποθέτηση στρατευμάτων, την εγκατάσταση βάσεων και την διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Εξαθλιωμένες κυβερνήσεις αφρικανικών κρατών, οι υπήκοοι των οποίων αποτελούν τα κύρια θύματα της τρομοκρατικής προπαγάνδας,  εκφράζουν τις ανησυχίες τους σχετικά με την στρατιωτική παρέμβαση και τις επιπτώσεις της στις προσπάθειες ανασυγκρότησης. Άλλωστε, η στρατολόγηση στην Αφρική βασίζεται στην έλλειψη βασικών αρχών και συνθηκών διαβίωσης που πλήττει τους ανθρώπους. Επομένως, η επενδύσεις στις υποδομές και η ανθρωπιστική βοήθεια στην ήπειρο θα βελτιώσουν την καθημερινότητα απομακρύνοντας έτσι τους πλήττοντες από την εξτρεμιστική προπαγάνδα και, κατά συνέπεια, θα αποδυναμώσουν τις τρομοκρατικές οργανώσεις.
Συμπερασματικά, η διάσπαση του Ισλαμικού Κράτους δεν συνιστά και ήττα της τρομοκρατίας. Εξτρεμιστικές ομάδες συνεχίζουν να σπείρουν τον τρόμο, ενώ το πεδίο μάχης του φαινομένου μετατοπίστηκε από τη Μέση Ανατολή στην Αφρική. Η εξάπλωση του ISIS και η ενδυνάμωση των ομάδων στην Αφρική ερμηνεύεται ως απότοκο των εσωτερικών ασταθειών των κρατών. Παράλληλα, η Ευρώπη βρίσκεται σε επιφυλακή, καθώς ο κίνδυνος παραμένει μεγάλος. Εν έτη 2018, ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας συνεχίζεται..







Πηγές:
·       Το Ισλαμικό Κράτος, Wikipedia, https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%83%CE%BB%CE%B1%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%9A%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82 (τελευταία πρόσβαση 16.12.2017)

·       ISIS: Portrait of a Jihadi Terrorist Organization (26.11.2014), the Meir Amit Intelligence and Terrorism Information Center http://www.terrorism-info.org.il/en/20733  

·       Δεμέτης, Χ. (18/11/2015), Μπόκο Χαράμ: Η πιο φονική τρομοκρατική οργάνωση στον πλανήτη, News247, http://news247.gr/eidiseis/kosmos/news/mpoko-xaram-h-pio-fonikh-tromokratikh-organwsh-ston-planhth.3776993.html

·       Η άνοδος και η πτώση του ISIS αλλά όχι το τέλος του (30.6.2017),tvxs.gr, http://tvxs.gr/news/kosmos/isis-i-anodos-i-ptosi-kai-omixlodes-mellon&dr=tvxsmrstvxs (τελευταία πρόσβαση 3.7.2017)
·       Dr. Joseph Siegle, ISIS in Africa: Implications from Syria and Iraq,  Africa Center for Strategic Studies National Defense University, http://africacenter.org/wp-content/uploads/2017/03/ISIS-in-Africa-Implications-from-Syria-and-Iraq-Joseph-Siegle.pdf
·       Wirtschafter,  J. & Gadiaga, K. J. (25.10.2017), Africa becomes the new battleground for ISIS and al-Qaeda as they lose ground in Mideast, USA Today, https://www.usatoday.com/story/news/world/2017/10/25/africa-becomes-new-battleground-isis-and-al-qaeda-they-lose-ground-mideast/796148001/ (τελευταία πρόσβαση 25.10.2017)
·       Mchangama J. (14.12.2015), 5 Rules for enhancing European counter-terrorism, Politico, https://www.politico.eu/article/5-rules-enhancing-european-counter-terrorism-coordination-eu/ (τελευταία πρόσβαση 14.12.2015)

·       Security Union: Commission presents new measures to better protect EU citizens (18.12.2017), European Commision, http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-3947_en.htm

 







Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Όμιλος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων - ΟΔΕΘ Designed by Templateism.com Copyright © 2014

Από το Blogger.