Latest News

Νομική και Ιστορική προσέγγιση του Εθνικού Εναέριου Χώρου της Ελλάδας και της Αιγιαλίτιδας Ζώνης της χώρας σε σχέση με την Τουρκία

γράφει ο Γιάννης Αντωνόπουλος,


            Η Ελλάδα και η Τουρκία ως γείτονα και παράκτια κράτη είχαν πάντα μεταξύ τους μια ιδιόμορφη σχέση. Η σχέση αυτή ξεκινάει από την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, συνεχίζεται κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην οποία η Ελλάδα βρισκόταν υπό την κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτή η σχέση αλληλεξάρτησης θα σταματήσει τυπικά με την ανεξαρτησία της Ελλάδας. Από εκείνη την στιγμή τα δύο αυτά κράτη μπορούν να συνομιλούν επί ίσοις όροις ως κυρίαρχα, να λύνουν τις διαφορές τους σύμφωνα με τις προσταγές του Διεθνούς Δικαίου και με τις κοινές επικυρωμένες Συμβάσεις.



            Ιστορικά η Ελλάδα έχει αρκετές διαφοροποιήσεις στα θαλάσσια σύνορα που έχει υιοθετήσει, πάντα όμως οι διαφοροποιήσεις ήταν σύμφωνες με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και του Εναερίου Χώρου που ίσχυε εκείνη την εποχή. Πιο συγκεκριμένα, το 1931 η Ελλάδα υιοθέτησε ένα Προεδρικό Διάταγμα[1] με το οποίο οριζόταν ότι η αιγιαλίτιδα ζώνη της θα είναι στα 3 ν.μ. (όπως επέβαλλε ο εθιμικός κανόνας της εποχής εκείνης). Όμως, ήδη από τότε είχε τονιστεί στο Προεδρικό Διάταγμα ότι «η αιγιαλίτιδα ζώνη δια τας ανάγκας της αεροπλοΐας και μόνο ορίζεται στα 10 ν.μ.». Το 1936 η Ελλάδα με Αναγκαστικό Νόμο[2] της κυβέρνησης Μεταξά όρισε την αιγιαλίτιδα ζώνη της στα 6 ν.μ., γιατί άρχισε να παρατηρεί ότι όλα τα κράτη αύξαναν την αιγιαλίτιδα ζώνη τους. Δημιουργείται επομένως εκείνη την στιγμή ένα παράδοξο, καθώς η Ελλάδα είχε αιγιαλίτιδα ζώνη 10 ν.μ. εκ των οποίων για την θάλασσα χρησιμοποιούσε μόνο τα 6 από τα 10 ν.μ., ενώ αναφορικά με τον εθνικό εναέριο χώρο της χρησιμοποιούσε και τα 10 ν.μ. που είχε υιοθετήσει.

Το προκείμενο παράδοξο όμως επιτρεπόταν και ήταν καθόλα νόμιμο. Ο καθορισμός του εύρους των χωρικών υδάτων ενός παράκτιου κράτους, όπως είναι η Ελλάδα, διέπεται από το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (LOSC), του 1982, το οποίο προβλέπει ότι «κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της χωρικής του θάλασσας. Το πλάτος αυτό δεν υπερβαίνει τα 12 ν.µ…» Συνεπώς, η Ελλάδα αναφορικά με την αιγιαλίτιδα ζώνη της είχε κάθε νόμιμο δικαίωμα να την ορίσει στα 6 ν.μ.

Αναφορικά με τον εθνικό εναέριο χώρο της χώρας, η Ελλάδα είχε προβεί χωρίς καθυστέρηση, στη γνωστοποίηση της ανωτέρω νομοθεσίας περί του εθνικού εναερίου χώρου της, προκειμένου να έχει έννομες συνέπειες σε διεθνές επίπεδο και, ειδικότερα, έναντι των γειτονικών κρατών. Έτσι, βάσει της σχετικής υποχρέωσης της Ελλάδας από το Παράρτημα «F» περί αεροναυτικών χαρτών της Σύμβασης των Παρισίων 1919 για την Εναέρια Κυκλοφορία, η Ελλάδα προέβη στη γνωστοποίηση προς την CINA (Διεθνής Επιτροπή Αεροναυτιλίας) χαρτών εναερίου χώρου, καθορισμού αεροδιαδρόμων, καθώς και των σημείων transit στα βόρεια και ανατολικά σύνορά της. Οι χάρτες αυτοί αποτυπώνουν το εξωτερικό όριο του ελληνικού εναέριου χώρου στα 10 ν.μ. Με τη θέση σε ισχύ του Παραρτήματος 4 της Σύμβασης του Σικάγου 1944 που αφορά στους Αεροναυτικούς Χάρτες, οι πρώτοι αεροναυτικοί χάρτες του ICAO, που δημοσιεύθηκαν το 1949, είχαν ως βάση τους χάρτες της CINA. Στη δεύτερη δημοσίευσή τους το 1955, νέοι αεροναυτικοί χάρτες συμπεριελήφθησαν, τους οποίους η Ελλάδα δημοσίευσε με σαφή περιγραφή των εξωτερικών ορίων του εθνικού εναερίου χώρου στα 10 ν.μ.

Μέχρι το 1975 και για 44 συνεχή έτη, η Τουρκία αναγνώριζε και σεβόταν τη ρύθμιση αυτή των 10 ν.μ. Από το 1975 μέχρι σήμερα, όμως, αμφισβητεί τον πέραν των 6 μιλίων εναέριο χώρο της Ελλάδος, δηλαδή θεωρεί ότι τα 4 μίλια από τα 6 ως τα 10 είναι διεθνής εναέριος χώρος, στον οποίο στέλνει μάλιστα πολλές φορές ημερησίως μαχητικά της αεροσκάφη. Η αμφισβήτηση αυτή όμως γίνεται de facto. Τουρκικά μαχητικά, συχνά οπλισμένα, όχι μόνο παραβιάζουν το αμφισβητούμενο πλέον τμήμα του ελληνικού εναερίου χώρου μεταξύ 10 και 6 ν.μ., αλλά διεισδύουν σε μεγάλο βάθος, και πέραν των 6 ν.μ., εντός δηλαδή του τμήματος του ελληνικού εναερίου χώρου που η Τουρκία αναγνωρίζει, ενώ συχνά σημειώνονται πτήσεις υπεράνω του εδάφους των ελληνικών νήσων. Η Τουρκία προβαίνει σε αυτού του είδους την αμφισβήτηση διότι de jure δυσκολεύεται να βρει ερείσματα. Σε περίπτωση που ήθελε να θέσει θέμα θα έπρεπε είτε να προσφύγει δικαστικά σε κάποιο Διεθνές Δικαιοδοτικό Όργανο, είτε μέσω του Συμβουλίου του ICAO.

Αντεπιχείρημα νομικό στην Τουρκική αμφισβήτηση είναι η ίδια η πρακτική της χώρας. Πιο συγκεκριμένα, υπογραμμίζεται σχετικά, ότι οι τουρκικοί αεροναυτικοί χάρτες συμπεριλαμβάνουν τα εξωτερικά όρια του ελληνικού εθνικού εναερίου χώρου στα 10 ν.μ. έως το 1974. Η Ελλάδα έχει επομένως με το μέρος της στο συγκεκριμένο θέμα και την νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου. Σύμφωνα με την υπόθεση του ναού της Preah Vihear του 1962 μεταξύ Ταϋλάνδης και Καμπότζης, το Διεθνές Δικαστήριο υποστήριξε ότι: έαν σε μία διαφωνία μεταξύ 2 κρατών το κράτος Α προσκομίσει έναν χάρτη του κράτους Β που αποδεικνύει τον ισχυρισμό του κράτους Α, αυτός ο χάρτης έχει μεγαλύτερη βαρύτητα.

Συνεκδοχικά, ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα έχει προβεί σε αυτήν την ιδιάζουσα υιοθέτηση ζωνών στην θάλασσα και στον αέρα έγκειται στον χαρακτήρα και στην φύση της χώρας. Η Ελλάδα επειδή είναι παράκτιο κράτος και ταυτόχρονα μεγάλη ναυτική δύναμη, δεν θέλει να αυξήσει την αιγιαλίτιδα ζώνη της για να μην κλείσει τα διεθνή στενά της ναυσιπλοΐας. Υποστηρίζεται ότι έχουμε αιγιαλίτιδα ζώνη ίση με 10 ν.μ., αλλά προς διευκόλυνση του πλου χρησιμοποιούνται μόνο τα 6 ν.μ. Αντιστοίχως όμως στον εθνικό εναέριο χώρο δεν συντρέχουν αντίστοιχοι λόγοι με αποτέλεσμα να γίνεται χρήση ολόκληρης της κατοχυρωμένης εθνικής ζώνης.



[1] Υιοθετήθηκε επι κυβερνήσεως του Ελευθερίου Βενιζέλου, στις 6-18 Σεπτεμβρίου 1931, δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Α’’ 325 και είχε τίτλο «Περί καθορισμού πλάτους χωρικών υδάτων, όσον αφορά τα ζητήματα της Αεροπορίας και Αστυνομίας αυτής»
[2] Αναγκαστικός Νόμος 230/1936, δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Α-450 στις 13-10-1936 και είχε τίτλο «Περί καθορισμού αιγιαλίτιδος ζώνης της Ελλάδος».

Πηγή


Α. ΕΛΛΗΝΙΚΉ

Ø  Αγγελής Φ.Δ.: Συμβολή εις το Δίκαιον του Αέρος εν Ελλάδι από απόψεως διεθνούς δικαίου, Σύμμεικτα Στρέϊτ, τ.1, 1939, σ. 2 επ.

Ø  Γιόκαρης Α. & Κυριακόπουλος Γ.: Διεθνές Δίκαιο Εναέριου Χώρου, Αθήνα, 2013

Ø  Γιόκαρης Α. & Σπηλιωτόπουλος Σ.: Ο τουρκικός κανονισμός για έρευνα και διάσωση και η αμφισβήτηση των ελληνικών αρμοδιοτήτων εντός του FIR Αθηνών, εκδ. ΙΠΟΜΕ, Αθήνα, 1990

Ø  Γιόκαρης Α.: Διεθνές Δίκαιο Εναερίου Χώρου-Διαστήματος, Αντ. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα, 1996

Ø  Γιόκαρης Α.: Οι δικαιοδοσίες του παράκτιου κράτους στον εναέριο χώρο, εθνικό και διεθνή (το διεθνές νομικό καθεστώς των Περιοχών FIR), Αθήνα, 1991

Ø  Φαρμακόπουλος Π.Γ.: Το νομικό καθεστώς του εναερίου χώρου, Αθήνα, 1947



Β. Ξενόγλωσση

Ø  Abeyratne R.I.R.: The legal status of the Chicago Convention and its Annexes, Air and Space Law, vol XIX, no 3, 1994, 113-123



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Όμιλος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Θεμάτων - ΟΔΕΘ Designed by Templateism.com Copyright © 2014

Από το Blogger.